Gauff bị loại bất ngờ... chỉ còn một tiếng thở dài...
Hôm nay gặp Mertens, người trước đó thắng cả năm trận, Gauff thi đấu uể oải suốt trận. Không, nói là uể oải còn chưa đúng. Đúng hơn, cô mang theo "một nỗi hụt hẫng rất lớn về tâm lý", và cuối cùng thua cả hai set 3-6, bị loại. Trận này xem mà trong lòng lẫn lộn. Cô gái Mỹ suốt trận thiếu sức sống. Ống kính độ nét cao nhiều lần đưa cận cảnh, "quầng thâm" đến mức màu da cũng không che nổi. Rõ ràng, Gauff đã chịu ảnh hưởng từ "sự cố quả bóng tranh cãi với Tôn Tâm Nhiên" mấy hôm trước.
Nhìn lại sự việc: Ở vòng ba đơn nữ, trận Gauff gặp Tôn Tâm Nhiên được xếp là trận cuối trên sân Diamond. Vì trận Djokovic gặp Medvedev phía trước kéo quá lâu, trận này bắt đầu cũng khá muộn. Đầu trận, Gauff vào nhịp chậm, mắc lỗi khá nhiều. Đến game thứ mười then chốt, game giao bóng mà Gauff buộc phải giữ, tỷ số 15-15. Trong một pha đánh thuận tay, biển quảng cáo đột ngột nhấp nháy. Tuy nhiên Gauff không dừng ngay, mà đánh thêm vài nhịp, áp lên lưới cắt một quả nông, rồi mới khiếu nại với trọng tài chính. Cuối cùng, trọng tài chính xác định quả bóng có nhiễu và cho đánh lại.
Sự việc này tôi đã phân tích trước đó. Nhìn theo luật liên quan, "biển quảng cáo đột ngột nhấp nháy" thuộc loại "sự cố bất ngờ", có thể được tính là gây nhiễu cú đánh. Nhưng lỗ hổng lớn nhất của luật này là nó không quy định thời điểm cầu thủ được khiếu nại. Vì vậy, ở vòng trước, trong trận Zverev gặp Djokovic, có thể thấy người Đức đánh hỏng một đường thuận tay chéo sân trước, rồi mới khiếu nại. Có tiền lệ đó, nên trọng tài chính trận này ra cùng một phán quyết cũng hoàn toàn không bất ngờ.
Nhưng dù luật không có vấn đề, rất nhiều người trên mạng vẫn không ngồi yên. Trước là cư dân mạng nước ngoài, nhắm vào việc Gauff không khiếu nại ngay khi có bóng nhiễu, chỉ trích cô điên cuồng, thậm chí cuối cùng leo lên mức công kích chủng tộc. Rồi ngọn lửa lan vào trong nước. Trong nước cũng xuất hiện rất nhiều bình luận tiêu cực. Nhất là sau đó, hình ảnh "Tôn Tâm Nhiên khóc trên sân" càng đổ thêm dầu vào sự việc. Rất nhiều người tuyên bố Tôn Tâm Nhiên đã có điểm then chốt để bẻ thế trận, nhưng Gauff ăn vạ, và cô đã oan uổng khi "bị bắt nạt" trên sân.
Sau trận hôm nay, một bình luận trên mạng cũng khiến người ta rất sốc. Một bình luận viên quần vợt có tiếng trong nước, sau khi trận của Gauff kết thúc, viết trên mạng xã hội: "Mertens đã xả giận hộ mọi người... không biết trên sân có ai la ó cô ấy không?" Lại có người bấm thích và trả lời: "Đúng là trút được một hơi cho Tôn Tâm Nhiên!" Những lời này khiến người ta có cảm giác như Gauff đã làm điều gì không thể tha, biến thành kẻ có tội.
Vậy Gauff có tội gì?
Trước hết, phải rõ một điểm. Trong phỏng vấn sau trận, Tôn Tâm Nhiên với thái độ rất chân thành đã quy phần lớn vấn đề về mình, và không nhắc một chữ đến "quả bóng tranh cãi". Nhưng đây cũng là nguyên nhân quan trọng khiến sự việc lên men và leo thang, vì nó cho rất nhiều cư dân mạng manh mối để tự suy diễn. Thực tế, chính Tôn Tâm Nhiên nói khóc hoàn toàn là vì sau tỷ số 5-5, vài điểm then chốt trong game giao bóng của cô không được xử lý tốt, chứ không phải vì tranh cãi ở điểm then chốt. Từ ống kính truyền hình trận này cũng thấy Tôn Tâm Nhiên không phản đối phán quyết của trọng tài chính, và cảm xúc lúc ấy vẫn rất bình tĩnh.
Tiếp theo, về luật, Gauff quả thực không làm gì sai. Bản thân cô cũng nhấn mạnh trong bài đăng. Thứ nhất, biển quảng cáo đột ngột nhấp nháy đã được cô chú ý ngay từ đầu pha bóng, chỉ là không thể xác nhận. Thứ hai, việc đề nghị challenge sau khi điểm đã kết thúc hoàn toàn đúng luật giải. Thứ ba, trước khi Tôn Tâm Nhiên đánh bóng, cô đã giơ tay ra hiệu. Thứ tư, đây chỉ là sự cố ngẫu nhiên, không phải yếu tố then chốt quyết định thắng thua cuối cùng của trận.
Dù thế nào, như một cư dân mạng đã nói: "Hoàn toàn không cần dồn dập chỉ trích Gauff! Màn quảng cáo điện tử hai bên quả thực đã nhấp nháy trong điểm ấy. Việc cô khiếu nại, và việc trọng tài cho đánh lại, đều đúng luật. Chỗ tranh cãi nằm ở thời điểm cô khiếu nại. Điều đó khiến cô thành một người không hoàn hảo về mặt đạo đức, nên người tấn công cô rất dễ đứng ở vị trí cao hơn. Tuy nhiên tôi luôn thấy đạo đức là để ràng buộc chính mình, không phải để ràng buộc người khác. Luật mới là thước đo."
Nên tôi nghĩ thế này. Trước hết, tôi rất bối rối: vì sao đối tượng mọi người tấn công không phải Zverev? Chẳng phải anh ấy mới là người khởi xướng sao? Tiếp theo, tranh cãi lớn nhất của vấn đề này bắt nguồn từ lỗ hổng của luật. Vì sao rất nhiều cư dân mạng không gây sức ép với WTA và ATP, yêu cầu họ vá lỗ hổng ấy? Cuối cùng, khi chưa hiểu hết sự việc, nhiều người cho rằng nếu không có điểm tranh cãi này thì Tôn Tâm Nhiên chắc chắn đánh bại được Gauff. Lời ấy có phải hơi vội không? Và việc một số cơ quan truyền thông trong nước thiếu đứng đắn dẫn dắt dư luận, rồi dồn sự công kích trên mạng vào chính Gauff, có phải là a dua mù quáng, thiếu suy nghĩ lý trí không?
Hành trình China Open của Gauff cứ thế kết thúc vội... Nhưng trận cực kỳ tiêu cực hôm nay, với cô, có lẽ không chỉ là lên sân với "gánh nặng tâm lý" nặng nề, mà còn là lên sân trong nỗi sợ trước sự ác ý đầy ắp của thế giới. Cô có rút lui khỏi Wuhan Open không? Cô có dự giải quần vợt Ninh Ba không? Chúng ta không biết. Nhưng Gauff có tội gì? Và vì sao nhiều người chỉ trong một đêm mô tả cô thành mục tiêu để cổ động viên Trung Quốc tập thể nhắm vào? Chẳng lẽ chỉ vì đối thủ của cô là Tôn Tâm Nhiên? Quá nhiều câu hỏi cần lời giải, nhưng không ai trả lời. Có lẽ chỉ thời gian mới đưa ra đáp án.
Từ chuyện này, cũng thật khó tránh một nỗi lo. Vài năm trước, chúng ta hình như đã thấy hiện tượng tương tự trên người Trịnh Khâm Văn. Và cuối cùng, những lời của "fan cực đoan" cùng "hiện tượng văn hóa fandom cực đoan" mang đến cho Trịnh Khâm Văn không phải niềm vui, mà khơi sự phản cảm trên phạm vi rộng hơn trong nước đối với "biểu tượng thần tượng Trịnh Khâm Văn". Đây có thật là điều chúng ta muốn thấy trên người Tôn Tâm Nhiên không?
